ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ลงพื้นที่จังหวัดสงขลา ในโอกาสติดตามการตรวจราชการช่วงการประชุมคณะรัฐมนตรีสัญจร พร้อมเยี่ยมชมและติดตามผลการดำเนินงานด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง โดยมี “ธนาคารปูม้า” เป็นหนึ่งในโครงการสำคัญที่นำงานวิจัย วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม มาขับเคลื่อนร่วมกับชุมชน เพื่อฟื้นฟูทรัพยากรและสร้างความมั่นคงให้กับประชาชนในพื้นที่
เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2569 ศ.ดร.ยศชนัน พร้อมคณะ ลงพื้นที่ติดตามการดำเนินงานโครงการธนาคารปูม้า โดมปะการัง และโครงการอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ในพื้นที่สนับสนุนการวิจัยและนวัตกรรม โดยมีหน่วยงานภาครัฐ สถาบันการศึกษา องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้นำชุมชน และเครือข่ายชาวประมงเข้าร่วม เพื่อนำเสนอผลการดำเนินงานและแลกเปลี่ยนแนวทางการพัฒนาทรัพยากรทางทะเลอย่างยั่งยืน
หนึ่งในกิจกรรมสำคัญ คือการติดตามการดำเนินงาน “ธนาคารปูม้า” ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) มหาวิทยาลัย หน่วยงานภาครัฐ และชุมชน โดยมุ่งฟื้นฟูประชากรปูม้าและระบบนิเวศชายฝั่ง ควบคู่กับการสร้างอาชีพและรายได้ให้แก่ชุมชนประมง รวมถึงมีการปล่อยลูกปูม้าคืนสู่ทะเล และมอบเกียรติบัตรพร้อมตราสัญลักษณ์ “Local Growth Engine” ให้แก่แกนนำธนาคารปูม้า
ศ.ดร.ยศชนัน กล่าวว่า การพัฒนาภาคใต้จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายภาคส่วน ไม่ใช่เพียงกระทรวง อว. แต่ยังรวมถึงกรมประมง กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงมหาดไทย มหาวิทยาลัย ภาคเอกชน ตลอดจนประชาชนและชุมชน โดยจะพยายามเชื่อมโยงทุนวิจัยและองค์ความรู้จากหลายสาขาเข้าด้วยกัน เพื่อให้สามารถนำไปใช้แก้ปัญหาและสร้างประโยชน์ให้กับพื้นที่ได้จริง
รองนายกรัฐมนตรีกล่าวว่า งานวิจัยด้านทะเลสามารถต่อยอดด้วยเทคโนโลยี เช่น ระบบ Smart Technology เรือ และเซนเซอร์ต่าง ๆ ขณะเดียวกันการดูแลทรัพยากรต้องมองอย่างเชื่อมโยงทั้งระบบ ตั้งแต่ธรรมชาติในทะเลไปจนถึงทรัพยากรบนบก ทั้งปาล์มน้ำมัน ยางพารา ไบโอดีเซล และพลังงานหมุนเวียน โดยแนวทาง Nature Positive จะเป็นส่วนสำคัญในการผลักดันให้การอนุรักษ์ธรรมชาติสามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจและยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชนไปพร้อมกัน
นอกจากนี้ ศ.ดร.ยศชนัน ยังกล่าวถึงการพัฒนาภาคใต้ในมิติด้านสุขภาพและการศึกษา โดยมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์มีบทบาทสำคัญด้านสุขภาพ ร่วมกับภาคเอกชนและมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัยที่สนับสนุนด้านเทคโนโลยี พร้อมทั้งมีแนวทางผลักดันการเพิ่มโรงพยาบาลหาดใหญ่แห่งที่ 2 เพื่อเพิ่มโอกาสให้ประชาชนเข้าถึงบริการสุขภาพที่มีคุณภาพ รวมถึงการนำพืชสมุนไพรในพื้นที่มาต่อยอด ควบคู่กับการพัฒนาภาคประมงและเศรษฐกิจชีวภาพ
ด้าน ดร.ภาณุมาศ สุยบางดำ รองอธิการบดีมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย กล่าวว่า มทร.ศรีวิชัยดำเนินภารกิจในฐานะ “มหาวิทยาลัยแห่งนวัตกรรมเพื่อสังคม” โดยมุ่งนำงานวิจัย สิ่งประดิษฐ์ และนวัตกรรมไปใช้ประโยชน์ในการพัฒนาพื้นที่ ภายใต้การสนับสนุนจากกองทุน ววน. และความร่วมมือกับสำนักงานการวิจัยแห่งชาติอย่างต่อเนื่อง
โดยเฉพาะการขับเคลื่อน โครงการธนาคารปูม้า ที่ดำเนินงานต่อเนื่องกว่า 8 ปี สามารถขยายผลไปยังพื้นที่จังหวัดสงขลา ตรัง กระบี่ และสตูล รวม 112 แห่ง เกิดเป็นชุมชนต้นแบบด้านการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรทางทะเล พร้อมนำองค์ความรู้ด้านวิจัยและนวัตกรรมไปถ่ายทอดให้กับเกษตรกร กลุ่มอาชีพ ผู้ประกอบการ และชุมชน เพื่อเพิ่มศักยภาพในการประกอบอาชีพและสร้างความเข้มแข็งให้กับเศรษฐกิจท้องถิ่น
ดร.ภาณุมาศ กล่าวเพิ่มเติมว่า ผลสำเร็จของธนาคารปูม้าไม่ได้สะท้อนเพียงด้านสิ่งแวดล้อม แต่ยังช่วยสร้างความมั่นคงให้กับอาชีพประมงชายฝั่ง เพิ่มผลผลิตสัตว์น้ำ สร้างผลิตภัณฑ์แปรรูปอาหารทะเล เพิ่มรายได้และการจ้างงานในชุมชน ตลอดจนก่อให้เกิดเศรษฐกิจหมุนเวียนในพื้นที่
ขณะที่ นายอับดุลเลาะห์ จันทร์ลิหมัด นายกองค์การบริหารส่วนตำบลกระดังงา และประธานเครือข่ายธนาคารปูม้าจังหวัดสงขลา กล่าวว่า อบต.กระดังงาให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรทางทะเล ทั้งการดำเนินงานธนาคารปูม้า การวางซั้งบ้านปลา การจัดทำโดมปะการัง และการกำหนดแนวเขตอนุรักษ์ เพื่อให้ประชาชนในพื้นที่เป็นทั้งผู้ใช้ประโยชน์และผู้ดูแลทรัพยากรด้วยตนเอง
การลงพื้นที่ของรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. ครั้งนี้ สะท้อนแนวทางการนำ วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม เชื่อมโยงกับพลังของชุมชน โดยมีธนาคารปูม้าเป็นต้นแบบสำคัญในการฟื้นฟูทรัพยากร สร้างความมั่นคงทางอาหาร สร้างรายได้ และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน พร้อมเดินหน้าผลักดันภาคใต้สู่การเป็นพื้นที่ต้นแบบด้านเศรษฐกิจสีเขียวและการพัฒนาอย่างยั่งยืน
