“วิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวโตนงาช้างและโกโก้แปรรูป” จัดงาน “สืบสานตำนานโทะ ทุ่งตำเสา”เชื่อมโยงเครือข่ายเกษตรชุมชนกับคณะทรัพย์ม.อ. ฟื้นการปลูก “โทะ” พืชประจำถิ่น ที่มีมูลค่าการตลาดสูง และเป็นที่ต้องการของต่างประเทศ
“เราได้โครงการนี้มาจาก BEDO (สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน)) ผ่านคณะทรัพยากรธรรมชาติ ม.อ. เพราะโดยส่วนตัวมีความประทับใจ “โทะ” มาตั้งแต่เด็กที่เคยมีป่าโทะใกล้บ้าน แต่ปัจจุบันหายากขึ้น” น.ส.นฤมล ชื่นช่วย
ประธานวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวโตนงาช้างและโกโก้แปรรูป ต.ทุ่งตำเสา อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา กล่าวถึงความเป็นมาของการนำพืชที่กำลังสูญหายไปจากผืนดินบ้านเรากลับมาสู่ความสนใจ และว่า
เมื่อกลับมาอยู่บ้านที่ทุ่งตำเสา จึงเสนอเรื่องนี้เข้าไป ซึ่ง ดร.นฤมล พฤกษา อาจารย์คณะทรัพย์ฯ ม.อ. เป็นหัวหน้าโครงการ ดำเนินงานด้านธนาคารความหลากหลายทางชีวภาพระดับชุมชน โดยการสนับสนุนของ BEDO และบอกว่ามีการวิจัยโทะของอาจารย์ม.อ.อยู่ก่อนบ้างแล้ว ทั้งมีการจัดทำโปรดักส์ขึ้นมาแล้ว มีบริษัทที่ต้องการสารสกัดจากใบโทะไปทำตัวยา เนื่องจากมีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียและการอักเสบสูงมาก ทราบว่าต่างประเทศมีความต้องการจำนวนมาก
“สารสกัดบริสุทธิ์จากโทะมีราคาสูงกิโลกรัมละ 20 ล้านบาท”
อย่างไรก็ตาม แม้เรายังไปไม่ถึงตรงนั้น ในขณะที่โครงการของเราเป็น Biobank ที่ต้องมีการจัดเก็บ และเพาะพันธุ์ ทราบจากพี่กำราบ พานทอง เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือกภาคใต้ ว่ามีคนที่สามารถเพาะพันธุ์จากเมล็ดได้ จึงมารวมตัวกันจัดทำเรื่องนี้ ซึ่งหากทำได้จริง ทางบริษัทที่ผลิตยามีความต้องการมากขนาดจะจัดหาที่ดินเพื่อทำการเพาะปลูก
ทั้งหมดจึงเป็นที่มาในการร่วมกันจัดงาน“สืบสานตำนานโทะ ทุ่งตำเสา” ในวันที่ 2 พ.ย.นี้ที่สวนแก้วโฮมสเตย์ ต.ทุ่งตำเสา โดยมีกลุ่มเป้าหมายเกษตรกร 40 คน คณะอาจารย์จากม.อ. 20 คน นักธุรกิจเอกชนและผู้สนใจเข้าร่วมอีก 40 คน
“โทะจะเป็นอีกทางเลือกใหม่ของเกษตรกร ทั้งยังเป็นการอนุรักษ์ฟื้นฟูพืชประจำถิ่นของเรา ให้คนเห็นคุณค่า ซึ่งนอกจากมูลค่าแล้ว ยังมีความเป็นภูมิปัญญา เช่น คนสมัยก่อนนำใบฝรั่งกับใบโทะมาตำรวมกันแล้วรองไว้ข้างใต้ศพ เราค่อยๆ ได้ยินภูมิปัญญาลักษณะนี้ออกมา”
โดยงานในวันที่ 2 พ.ย. จะเป็นการเชื่อมโยงเครือข่ายเกษตรชุมชน กับทางคณะทรัพยากรธรรมชาติ ม.อ. ชมรมซอฟท์พาวเวอร์สงขลา โดย “คุณนก” สิริน ชีพชัยอิสสระ และวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวโตนงาช้างและโกโก้แปรรูป
เป้าหมายการจัดงานครั้งนี้ เพื่อให้คนที่สนใจในเรื่องพืชพันธุ์ การอนุรักษ์ฟื้นฟูทรัพยากรท้องถิ่นความเป็นโบราณนิยมที่เมื่อเขาได้เข้ามาร่วมกันคิดทำแล้วจะได้สิ่งใดกลับไป นี่ในแง่ของเศรษฐกิจ หรือการได้กลับไปอนุรักษ์และขยายพันธุ์ ก็ได้ในมิติการอนุรักษ์ หรือการพัฒนาโทะไปสู่การเป็นพืชเศรษฐกิจได้ในอนาคต เนื่องจากมีงานวิจัยรองรับ
“ปัญหาขณะนี้คือ มีวัตถุดิบน้อยเกินไปเนื่องจากเป็นพืชที่ถูกมองข้ามและทำลายไปมากแล้ว”
ด้าน นางสิริน ชีพชัยอิสสระ ที่ปรึกษาชมรมซอฟท์พาวเวอร์สงขลา/แบรนด์ IRIN กล่าวว่า สิ่งที่เราทำคือ การบูรณาการสร้างนวัตกรรม เศรษฐกิจสร้างสรรค์และนวัตกรรมเพื่อสังคม ขับเคลื่อนโดยชมรมซอฟท์พาวเวอร์สงขลา สร้างผู้ประกอบการชุมชนเชื่อมโยงสู่สากล ยกระดับมาตรฐานและสร้างเครือข่ายความร่วมมือ
“เมื่อมาเห็นเรื่องของโทะ ก็เห็นว่าสามารถนำมาเติมรายได้ เสริมสุขภาพเพื่อความยั่งยืนได้” นางสิริน กล่าว และว่า
คนส่วนใหญ่ไม่รู้จักความเป็นโทะว่ามีคุณค่าอย่างไร ดังนั้น จึงทำอย่างไรให้เขารู้จัก นำมาใช้ประโยชน์และสำนึกอนุรักษ์ขึ้นมา ซึ่งแนวคิดนี้มาจากปณิธานของสมเด็จพระเทพฯ ในโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (อพ.สธ.)
นางสิริน กล่าวต่อว่า เป็นการจุดประเด็นให้คนหันกลับมามองสิ่งที่ตัวเองมี แล้วนำมารังสรรค์คุณค่าใช้ประโยชน์และสร้างการรับรู้ นำไปสู่การอนุรักษ์ยกตัวอย่าง เมื่อเราหันมาเห็นคุณค่าของโทะ หากทุกบ้านในพื้นที่ทุ่งตำเสาปลูกโทะกัน ก็จะกลายเป็นชุมชนโทะขึ้นมา ทุกปีก็มีการจัดกิจกรรม หรือที่วิสาหกิจชุมชนฯ อาจจัดเวทีเดือนละครั้งสืบสาน มีการนำสินค้า นำความสามารถของตัวเอง ของชุมชนมาโชว์และแชร์ร่วมกัน “สร้างบริบท” พื้นที่ขึ้นมาเพื่อให้คนเข้าไปค้นหา ปลุกจิตวิญญาณของคนในชุมชนขึ้นมา
เราต้องมาช่วยกันเพราะทุกวันนี้เรามีปัญหาใหญ่สองเรื่องคือ เรื่องของคน และเรื่องของโลก เราต้องมาช่วยกันซ่อมคนที่กำลังอยู่ในภาวะเจ็บป่วยทั้งทางกายและทางจิตใจ กับต้องช่วยกันซ่อมโลกที่กำลังเสื่อมทรุด
“โทะก็อาจเป็นอีกเครื่องมือหนึ่งที่จะใช้ซ่อมทั้งสองส่วนนี้ การมีคุณค่า การดำรงอยู่ของโทะที่เชื่อมต่อกับส่วนอื่นๆ เมื่อเรารู้จักแล้วก็อย่าให้สูญหายไป การเรียนรู้เหล่านี้ทำให้เราเข้าใจและเห็นคุณค่าของตัวเอง ลุกขึ้นมาจัดการพึ่งพาตัวเองได้” นางสิรินกล่าว
