สนส.มอ. kick off โครงการวิจัย “สถานการณ์และปัจจัยกำหนดสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับการอ่านออกเขียนได้ของปัตตานี” มุ่งอธิบายปัญหาการอ่านออกเขียนได้ของเด็กในพื้นที่ครอบคลุม สอดคล้องกับบริบทในทุกมิติ และจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อส่งเสริม พัฒนาการอ่านออกเขียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
สถาบันนโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (สนส.มอ.) เปิดตัวชี้แจงวิจัย “สถานการณ์และปัจจัยกำหนดสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับการอ่านออกเขียนได้ของเด็กตานี” โดยมีคณะวิจัย อาสาสมัคร ผู้เกี่ยวข้องและผู้สนใจเข้าร่วม ณ ห้องประชุมใหญ่ คณะพยาบาลศาสตร์ ม.อ.ปัตตานี
โครงการนี้ได้รับการสนับสนุนจากสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา(วศส.) ภายใต้ สำนักงานกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) มี ดร.เพ็ญ สุขมาก หัวหน้าโครงการ ดร.กุลทัตหงส์ชยางกูร นักวิจัยหลัก พร้อมนักวิจัยร่วมอีก 12 คน จากคณะแพทยศาสตร์ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ สำนักงานสาธารณสุขและองค์การบริหารส่วนจังหวัดปัตตานี ทำการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับเด็กที่อยู่ในระบบการศึกษา ตั้งแต่ปฐมวัย อายุ 2 ปีขึ้นไปในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กหรือโรงเรียนอนุบาลจนถึงวัยเรียน ระดับประถมศึกษาปีที่ 1, 3 และ 6 ในพื้นที่ 2 ตำบล 2 อำเภอของจังหวัดปัตตานีคือ ต.แหลมโพธิ์ อ.ยะหริ่งและต.เมาะมาวี อ.ยะรัง ระยะเวลาดำเนินการ 12 เดือน ตั้งแต่มี.ค. 69 – มี.ค. 70
ด้วยวัตถุประสงค์ของการวิจัยครั้งนี้เพื่อที่จะอธิบายถึงระดับการอ่านออกเขียนได้ ปัจจัยกำหนดสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนา การอ่านออกเขียนได้ของเด็กปฐมวัยและนักเรียนชั้นป.1 ป.3 และป.6 ในพื้นที่เป้าหมาย และจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อส่งเสริม พัฒนาการอ่านออกเขียนได้ กระบวนการวิจัยเน้นการสำรวจ การสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่ม และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างหน่วยงานด้านสาธารณสุข การศึกษา องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ครอบครัวและชุมชน ในการพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายสำหรับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อสร้างระบบที่เอื้อและเหมาะสมต่อการเรียนรู้ของเด็ก ในที่ปัตตานี
กรณีจ.ปัตตานี จากข้อมูลการสำรวจสถานการณ์เด็กและสตรีในประเทศไทย ปี 2565 โดยองค์การยูนิเซฟพบว่า เด็กในจังหวัดปัตตานีมีทักษะพื้นฐานด้านการอ่านในสัดส่วนที่ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ โดยมีเด็กกลุ่มอายุเข้าเกณฑ์เรียนชั้น ป.2/ป.3 และกลุ่มอายุ 7-14 ปี เพียงร้อยละ 16.8 และร้อยละ 47.1 เท่านั้นที่มีทักษะพื้นฐานด้านการอ่าน เมื่อเปรียบเทียบกับค่าเฉลี่ยทั้งประเทศ ที่ร้อยละ 47.1 และร้อยละ 71.3 ตามลำดับ ขณะที่กลุ่มที่กำลังเรียนชั้น ป.2/ป.3 มีเพียงร้อยละ 51.5 เท่านั้นที่มีทักษะการอ่านพื้นฐาน การอ่านออกเขียนได้ของเด็กในจังหวัดปัตตานีเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัย ทั้งปัจเจกบุคคล ทางร่างกายและสติปัญญาของเด็ก ปัญหาสุขภาพ ภาวะโภชนาการ ปัจจัยด้านครอบครัว ปัญหาเศรษฐกิจ ความแตกต่างทางภาษา ศาสนา วัฒนธรรม ระบบการศึกษาและสภาพแวดล้อม การเมืองการปกครอง การจัดบริการสาธารณสุข ตลอดจนความปลอดภัยในพื้นที่ ฯลฯ
ดร.กุลทัต หงส์ชยางกูล ผู้จัดการโครงการ สนส.ม.อ กล่าวว่า ที่ผ่านมาการศึกษาวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมการอ่านออกเขียนได้ในจ.ปัตตานีส่วนใหญ่เน้นเฉพาะมิติทางการศึกษา ไม่ครอบคลุมถึงปัจจัยกำหนดสุขภาพ การศึกษาวิจัยของสนส.มอ.ในครั้งนี้จะช่วยให้เข้าใจปัจจัยที่เกี่ยวข้องอย่างเป็นระบบ ทั้งปัจจัยกำหนดสุขภาพทางสังคมและนโยบาย (Social andPolicy Determinants) ปัจจัยด้านสภาพแวดล้อมและทุนทางสังคม (Enviromental and Sociocultural Determinants) และปัจจัยระดับบุคคล (Individual Determinants) เป็นปัจจัยพื้นฐานที่ทำให้ได้ข้อมูลการอ่านออกเขียนได้ที่ครอบคลุม ต่อเนื่อง ตั้งแต่ปฐมวัยถึงชั้นประถมของเด็กตานี
“เราเป็นข้อกลางระหว่างศูนย์พัฒนาเด็กเล็กและสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาในพื้นที่ ได้รู้รากเหง้าของปัญหาที่แท้จริง มีการพัฒนาแอพพลิเคชั่นในการเก็บข้อมูล นำเข้าระบบด้านสุขภาพ พัฒนาการเด็ก ระบบบริหารของท้องถิ่นและให้ท้องถิ่นได้นำไปติดตามผล คาดหวังให้กรมส่งเสริมการเรียนรู้(กสร.)มาหนุนเสริม สามารถได้ข้อมูลเชิงลึกสู่ข้อเสนอเชิงนโยบายที่จะทำให้องค์กรที่เกี่ยวข้องออกแบบเกี่ยวกับปัญหาการอ่านออกเขียนได้ เชื่อว่าการเก็บข้อมูลและการมีส่วนร่วมจะทำให้ได้เครือข่ายการทำงานด้านนี้มากขึ้น”
ด้านนายกอบจ.ปัตตานี นายเศรษฐ์ อัลยุฟรี ที่เห็นข้อมูลของจังหวัดถึงความยากจนของพี่น้อง อบจ.ปัตตานีจึงตั้งงบประมาณช่วยเหลือประชาชน ครอบครัวยากจนที่มีเด็กกำลังศึกษาอยู่ ด้วยกองทุนช่วยเหลือเด็กด้อยโอกาส กำหนดในนโยบายต้องทำให้คุณภาพการศึกษาของพี่น้องให้ดีที่สุด
สถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา(วศส.)ที่สนับสนุนงานวิจัยนี้เน้นย้ำการขับเคลื่อนงานวิชาการ ทำงานร่วมกับภาคเครือข่ายด้านการศึกษา เพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา
ด้านตัวแทนศึกษาธิการจังหวัดปัตตานีกล่าวถึงการบูรณาการและประสานงานกับทุกภาคส่วนของการศึกษาของศึกษาธิการจังหวัด ยินดีเป็นกลไกหลักเชื่อมโยงนโยบายในการขับเคลื่อน เพื่อสร้างโอกาสให้เด็กตานีได้มีโอกาสในการเรียนรู้ที่มากขึ้น
“มีการปรับแผนการสอนทุกปี ปีนี้มีแซนด์บอกซ์ปัตตานี มีโครงการวิจัยการอ่านการเขียนทั้งจังหวัด ได้ให้ปรับเป็นการ “อ่านบ้านเขียนเมือง” จัดการเรียนรู้ที่อยู่ในพื้นที่ตามอัตลักษณ์ได้มากขึ้น จากการวิจัยพบว่านักเรียนขาดการเรียนรู้ภาษาไทยเพราะว่าเนื้อหาจากส่วนกลางเป็นเนื้อหาที่ยาก ให้เด็กเรียนรู้สิ่งที่อยู่รอบตัว สนใจเรียนมากขึ้น ปัจจุบันขาดการส่งเสริมการอ่าน เด็กสนใจหน้าจอ ครูต้องปรับรูปแบบ จากหนังสือเล่มเป็นหนังสือดิจิตอล ให้ห้องสมุดมีชีวิตมากขึ้น”
“เมื่อเจอเด็กที่มีปัญหาสุขภาพต้องส่งต่อให้รพ.สต.ในพื้นที่ดูความยากจน ทำงานร่วมกัน เมื่อเด็กเข้าโรงเรียนข้อมูลคือสิ่งสำคัญ ที่ต่อเนื่องเชื่อมโยงจากสาธารณสุข ครอบครัว ท้องถิ่น อบจ. ดูแลแบบองค์รวม บูรณาการกัน “ นพ.อนุรักษ์ สารภาพ นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดปัตตานี บอกถึงความเชื่อมโยงของสุขภาพและการศึกษา
“เราจะสำรวจเชิงรุกกับฐานข้อมูลเด็กที่มีการอ่านออกเขียนได้ร่วมกับสถานศึกษาในพื้นที่ วางนโยบายเพื่อสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง ดูแลโภชนาการให้มีคุณภาพ ส่งเสริมห้องสมุดเคลื่อนที่ วัสดุอุปกรณ์ สร้างบรรยากาศในสถานศึกษาให้เหมาะกับการเรียน” นายแวหามะนาวาวี หะยีอาซา นายกอบต.เมาะมาวี 1 ในพื้นที่เป้าหมายของงานวิจัยในครั้งนี้บอกกล่าว
“ผลของการศึกษา และข้อเสนอเชิงนโยบายที่ได้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะสามารถนำไปใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการออกแบบเชิงระบบ เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้อย่างครอบคลุม สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ในทุกมิติ เข้าถึงเป้าหมายการอ่านออกเขียนได้ของเด็กในพื้นที่ซึ่งมีความหลากหลายทางภาษาและวัฒนธรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ”
