“ผู้ค้ารายย่อยไทยอยู่ในสภาพถูกบีบ ตลาดออนไลน์ไม่เป็นธรรมอีกต่อไป” มุมมองจากผู้คว่ำหวอดในธุรกิจโลจิสติกส์ กับสถานการณ์ปัจจุบัน ซึ่งเขาอธิบายว่า
อีคอมเมิร์ซไทยกำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว แต่เบื้องหลังความสะดวกนั้น กลับซ่อนปัญหาใหญ่สำหรับผู้ค้ารายย่อย แพลตฟอร์มยักษ์ใหญ่ใช้เครือข่ายขนส่งและระบบการชำระเงินของตนเป็นเครื่องมือกดดัน ผู้ค้ารายเล็กไม่มีสิทธิเลือก ไม่สามารถเจรจาต่อรอง และต้องยอมทำตามเงื่อนไขที่แพลตฟอร์มกำหนด หากปฏิเสธก็เสี่ยงถูกกีดกัน ไม่ได้รับการมองเห็น และเสียโอกาสในการเข้าถึงลูกค้า
ผลลัพธ์คือ ต้นทุนสูง รายได้ลด และโอกาสทางธุรกิจถูกจำกัด หลายร้านถูกบังคับให้ขายสินค้าด้วยราคาที่ไม่สอดคล้องกับต้นทุนเพื่อให้สินค้าปรากฏต่อผู้บริโภค ร้านที่ไม่สามารถทนต้นทุนและเงื่อนไขนี้ได้ จึงต้องถอนตัวจากตลาดหรือปิดกิจการไปโดยปริยาย
กรณีฟู้ดเดลิเวอรี่ในปี 2565 เป็นบทเรียนสำคัญ เมื่อร้านอาหารจำนวนมากถูกบังคับใช้บริการเสริมภายในแพลตฟอร์ม ไม่มีสิทธิเลือกผู้ให้บริการขนส่งและระบบชำระเงินของตัวเอง หากไม่ทำตามก็ถูกลดการมองเห็นและโอกาสขาย ทำให้หลายร้านแบกรับต้นทุนสูงจนไม่สามารถแข่งขันได้ กรณีนี้สะท้อนความไม่เป็นธรรมที่เกิดขึ้นในตลาดออนไลน์ไทย
ยิ่งไปกว่านั้น สินค้าจากจีนที่เข้ามาในตลาดเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ถูกแพลตฟอร์มผลักดันขึ้นหน้าแรกด้วยระบบอัลกอริทึมและเครือข่ายขนส่งของตนเอง ทำให้สินค้าท้องถิ่นและ OTOP ถูกเบียดออกไป ผู้ค้ารายย่อยไทยสูญเสียพื้นที่ทางการตลาดและโอกาสสร้างรายได้ สินค้าไทยมีคุณภาพสูงแต่กลับถูกปิดกั้นจากสายตาผู้บริโภค ทำให้การแข่งขันไม่เป็นธรรมและผู้บริโภคต้องเผชิญสินค้าที่ไม่คุ้มค่ากับราคา
นี่ไม่ใช่แค่ปัญหาทางธุรกิจ แต่เป็นการคุกคามเศรษฐกิจฐานราก ผู้ค้ารายย่อยที่สร้างงานและรายได้ในชุมชนกำลังถูกบีบจนเหลือทางรอดน้อยลง หากปล่อยไว้นาน ตลาดออนไลน์ไทยจะถูกครอบงำโดยสินค้าต่างชาติและกติกาที่แพลตฟอร์มกำหนดเพียงฝ่ายเดียว
สิ่งที่ประเทศไทยต้องทำคือ บังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง เพื่อปกป้องผู้ค้ารายย่อย กำหนดกติกาให้เท่าเทียม โปร่งใส และสามารถตรวจสอบย้อนกลับได้
ผู้ค้ารายเล็ก ต้องมีสิทธิแข่งขันอย่างเสรี ระบบขนส่งและการชำระเงินต้องเปิดให้เลือกอย่างเท่าเทียม
ระบบโฆษณาและอัลกอริทึมต้องโปร่งใส และแพลตฟอร์มต้องไม่บังคับขายพ่วงหรือผูกมัดที่ไม่เป็นธรรม
หากยังนิ่งเฉย วันหนึ่งผู้ค้ารายย่อยไทยอาจไม่เหลือที่ยืน ตลาดออนไลน์จะไม่ใช่พื้นที่แข่งขันอย่างเสรีอีกต่อไป แต่กลายเป็นสนามที่แพลตฟอร์มครอบงำทั้งหมด การปกป้องผู้ค้ารายย่อยไม่ใช่เรื่องเล็กน้อย แต่เป็นเรื่อง เร่งด่วนที่สุดของเศรษฐกิจไทยในยุคดิจิทัล
