“ดร.มารค”ชี้สันติภาพอยู่ที่ผู้มีอำนาจอนาคตสันติศึกษาขึ้นกับความต้องการของคน

วันนี้ (21 กันยายน 2569) สถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) จัดเวทีเสวนา ณ สถาบันสันติศึกษา ม.อ. วิทยาเขตหาดใหญ่ ในงานมีการปาฐกถาพิเศษ หัวข้อ “สันติศึกษาในโลกอนาคต จะยังมีที่ทางหรือไม่?” โดย รศ.ดร.มารค ตามไท ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาความขัดแย้งและสันติศึกษา ประจำปี 2569 มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

จากนั้น เป็นเวทีเสวนาวิชาการ “22 ปี ไฟใต้: สันติภาพยังเป็นทางออกหรือไม่?” โดย รศ.ดร.มารค ตามไท สาขาวิชาสันติศึกษา มหาวิทยาลัยพายัพ, ผศ.ดร.ศรีสมภพ จิตร์ภิรมย์ศรี สถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ (CSCD) สถาบันสันติศึกษา ม.อ., พลเอก อุดมชัย ธรรมสาโรรัชต์ ที่ปรึกษาสภาความมั่นคงแห่งชาติ, คุณรอมซี ดอฆอ ประธานสมัชชาประชาสังคมเพื่อสันติภาพ (CAP), คุณอภิชญา ไชยชนะ รองประธานศูนย์เสริมพลังและการเรียนรู้สตรี จังหวัดนราธิวาส และ คุณลม้าย มานะการ ประธานสภาประชาสังคมชายแดนใต้

ดำเนินรายการเสวนาโดย ผศ.ดร.รุ่งรวี เฉลิมศรีภิญโญรัช สถาบันสันติศึกษา ม.อ. กับคุณซาฮารี เจ๊ะหลง นักศึกษาปริญญาโท สาขาวิชาความขัดแย้งและสันติศึกษา สถาบันสันติศึกษา ม.อ.

รศ.ดร.มารค กล่าวว่า มีสองงานเป็นหัวใจของสันติศึกษา คือในส่วนภาคทฤษฎีของนักสร้างสันติภาพ ภาควิชาการทางทฤษฎีหาความรู้ความจริงเกี่ยวกับคน และในมุมภาคการปฏิบัติ การสร้างบรรทัดฐานว่าเราต้องอยู่ร่วมกันอย่างไร ค้นหาวิธีอยู่ร่วมกันเมื่อเกิดความขัดแย้ง นักศึกษาจึงมีสองลักษณะคือ เป็นผู้ต้องการหาความรู้กับต้องการสร้างสังคมแห่งสันติ

สันติศึกษาทั่วโลกเริ่มประมาณ 60 ปีก่อน ท่ามกลางสงครามเย็นระหว่างการสู้รบสองฝ่ายทำให้ถูกมองในแง่ลบเพราะต่างฝ่ายต่างต้องการจะชนะ จนปัจจุบันโลกเห็นความสำคัญของสันติศึกษา เพราะเป็นวิธีการทำให้ทุกฝ่ายหันมาคุยกันและอยู่ร่วมกันได้

“อนาคตสันติศึกษาจะเป็นอย่างไรก็ขึ้นอยู่กับคนในสังคมที่ต้องการจะอยู่ร่วมกันหรือไม่” รศ.ดร.มารค กล่าว และว่า

ความรุนแรงเป็นเรื่องปกติเป็นมาตลอดประวัติศาสตร์ของมนุษย์ แต่ถ้ามนุษย์คิดว่าวิธีใช้ความรุนแรงอาจไม่ใช่วิธีที่ดีที่สุดอาจมีวิธีอื่นที่ดีกว่าในการอยู่ร่วมกัน

ท่ามกลางความแตกต่างสันติศึกษาก็จะยังมีความสำคัญ หรือประเทศที่ต้องการความสงบก็ต้องการ แต่สำหรับประเทศที่ต้องการทำสงครามเพื่อเอาชนะ สันติศึกษาก็ไม่ถูกให้ความสำคัญ

ถ้าผู้มีอำนาจเชื่อในองค์ความรู้ การวิจัยว่ามีประโยชน์ต่อสังคม วิธีจัดการกับความขัดแย้ง กระบวนการสันติภาพ สันติศึกษาก็ยังมีอนาคต แต่ถ้าผู้มีอำนาจไม่เชื่อมั่นสันติศึกษาก็จะไม่มีที่ยืน นี่เป็นเรื่องสำคัญ

ดังนั้น สันติศึกษาจะมีที่ยืนในอนาคตหรือไม่ก็ขึ้นอยู่กับคนในอนาคตเป็นอย่างไร

สันติภาพ จะเกิดขึ้นก็มาจากการที่คนในสังคมพร้อมสร้างอนาคตร่วมกัน หลักการที่มนุษย์มักจะใช้คือ การที่เป้าหมายสร้างความชอบธรรมให้กับวิธีการ หลักการนี้เป็นสิ่งท้าทายของสันติศึกษา ว่าวิธีการใดก็ตามต้องปราศจากการใช้ความรุนแรง และไม่ชอบธรรมที่จะไปฆ่าหรือทำร้ายคนที่คิดต่าง